SPOŁECZNA AGENCJA NAJMU
innowacyjne narzędzie polityki mieszkaniowej

CEL I ZAŁOŻENIA PROJEKTU

Projekt „Społeczna Agencja Najmu jako instrument polityki mieszkaniowej w Polsce” jest dofinansowany przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju w ramach programu „Innowacje Społeczne”.

Okres realizacji projektu: 1.05.2015 – 31.01.2017.

Projekt jest odpowiedzią na problem małej dostępności finansowej mieszkań dla osób ubogich i zagrożonych ubóstwem mieszkaniowym w Polsce. Jego celem długofalowym jest zwiększenie dostępności mieszkań oraz podwyższenie standardów mieszkaniowych dla osób potrzebujących poprzez wypracowanie innowacyjnego narzędzia polityki mieszkaniowej – Społecznej Agencji Najmu (SAN). SAN to prowadzone przez lokalne samorządy i/lub zarejestrowane organizacje pozarządowe pośrednictwa najmu. Podmioty te wynajmują lub pośredniczą w wynajmowaniu mieszkań na rynku najmu prywatnego osobom w potrzebie mieszkaniowej, oferując system gwarancji finansowychi działań opiekuńczych.

SAN (ang. Social Rental Agencies) stały się ważnym instrumentem przeciwdziałania bezdomności i wykluczeniu społecznemu w krajach Europy Zachodniej, ponieważ z założenia zajmują się pomocą w wynajęciu mieszkania osobom o niskich dochodach. SAN oferują prywatnym właścicielom, w zamian za obniżenie czynszu i wynajem mieszkania osobom ubogim, długoterminowy najem i gwarancje spłat czynszu. Potencjalni lokatorzy uzyskują od SAN wielopłaszczyznowe wsparcie dostosowane do ich indywidualnej sytuacji oraz gwarancję bezpiecznego mieszkania w godziwych warunkach, w zamian za utrzymanie mieszkania w należytym stanie i regularne opłacanie czynszu. W perspektywie długofalowej projektu zakłada się włączenie SAN do uznanych, oficjalnych instrumentów polskiego systemu mieszkalnictwa społecznego. Oczekiwane rezultaty długofalowe to:

  • utworzenie systemu Społecznych Agencji Najmu na szczeblu krajowym po przeprowadzeniu badań i programu pilotażowego na mniejszą skalę (w 3 do 5 miast, np. miast uczestniczących w projekcie) i jego upowszechnienie;
  • wprowadzenie niezbędnych zmian, w tym prawnych, organizacyjnych i alokacji środków budżetowych umożliwiających wdrożenie projektu przez rząd i samorządy;
  • zainteresowanie społeczeństwa i wsparcie dla inicjatywy;
  • zainicjowanie nowego nurtu interdyscyplinarnych badań nad polityką mieszkaniową w Polsce, nastawionych na wykorzystywanie badań porównawczych do wspomagania krajowych procesów decyzyjnych;
  • zainicjowanie zmian instytucjonalnych w kierunku tworzenia zintegrowanego rynku mieszkań na wynajem.

Dla osiągnięcia powyższych rezultatów założono następujące cele projektu:

  • opracowanie ram formalno-organizacyjnych funkcjonowania SAN na szczeblu lokalnym
    w 4 miastach uczestniczących w projekcie, przy aktywnym udziale tychże miast;
  • przeprowadzenie oceny istniejącego stanu prawnego w zakresie dopuszczalności funkcjonowania SAN oraz zidentyfikowanie niezbędnych zmian prawnych umożliwiających podejmowanie w przyszłości prac nad wdrażaniem SAN w praktyce;
  • opracowanie propozycji regulacji i organizacji SAN na szczeblu krajowym;
  • promowanie projektu wśród innych samorządów oraz zainteresowanych stron na szczeblu krajowym, mające na celu wdrożenie projektu i włączenie SAN do instrumentarium polityki mieszkaniowej Polski;
  • wypracowanie metodologii interdyscyplinarnych badań mających na celu wspomaganie reform polityki mieszkaniowej oraz przetestowanie tej metodologii w projekcie;
  • podsumowanie istniejących i uzyskanie nowych wyników badań użytecznych dla reformowania polityki mieszkaniowej.

Projekt proponuje wypracowanie nowatorskiego instrumentu polityki mieszkaniowej, z pomocą którego zredukowany zostanie problem niskiej dostępności finansowej mieszkań na wynajem, poprawiając jakość życia osób z grup zagrożonych ubóstwem i wykluczeniem mieszkaniowym. Projekt odpowiada na realną potrzebę zwiększenia dostępności mieszkań dla osób o niskich dochodach oraz zagrożonych ubóstwem, a także ukierunkowany jest na poszerzenie wachlarza usług proponowanych w ramach polityki mieszkaniowej i społecznej. Projekt realizowany jest przy współpracy Fundacji Habitat for Humanity Poland (Lider), Uniwersytetu Śląskiego oraz Uniwersytetu Warszawskiego, a także 4 miast partnerskich: Poznania, Łodzi, Warszawy (dzielnica Mokotów) i Gdańska.

Projekt proponuje relatywne i rzeczywiste działanie nowatorskie z punktu widzenia istniejącej wiedzy w sektorze mieszkalnictwa i polityki społecznej w skali kraju. Proponuje wykorzystanie w nowym wymiarze idei partnerstwa publiczno-prywatnego – w obszarze rozwiązywania problemów mieszkaniowych ubogiej części społeczeństwa polskiego. SAN nie są rozwiązaniem nowym, gdyż funkcjonują efektywnie od lat 70-tych w krajach Europy Zachodniej. Trwają prace nad wdrożeniem modelu w niektórych krajach naszego regionu, np. na Węgrzech i w Czechach. Także w Polsce jeden z samorządów i kilka organizacji pozarządowych realizuje programy zawierające pewne elementy SAN.

Niemniej jednak projekt promuje badania i wdrożenie tego rozwiązania w nowym otoczeniu prawnym na poziomie całego kraju, z uwzględnieniem wydatków z budżetu państwa na jego realizację. Oryginalność rozwiązania w stosunku do rozwiązań istniejących polega na tym, że obecne rozwiązania dla osób ubogich ograniczone są do podaży mieszkań z zasobów gminnych, które są niewystarczające w skali potrzeb oraz mieszkalnictwa instytucjonalnego i nie oferują najmu z rynku prywatnego. Projekt proponuje nowy w skali kraju instrument polityki mieszkaniowej, który będzie komplementarny w stosunku do istniejących rozwiązań i usprawni istniejący system pomocy mieszkaniowej. Innowacyjność projektu polega dodatkowo na jego zwiększonej efektywności ekonomicznej i społecznej, w stosunku do istniejących rozwiązań. Polega ona na wykorzystaniu już istniejących zasobów mieszkaniowych, bez konieczności kosztownego powiększania zasobów gminnych poprzez nowe budownictwo. Efektywność społeczna odnosi się z jednej strony do procesu deinstytucjonalizacji, w wyniku którego osoby zamieszkujące instytucje zamieszkają w niezależnych mieszkaniach. Taka forma pomocy przyniesie długotrwałe efekty społeczne, w przeciwieństwie do pomocy instytucjonalnej, która często utrwala zachowania patologiczne.

WDROŻENIE WYNIKÓW PROJEKTU

Indywidualne rozwiązania w zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych rodzin to przede wszystkim: zakup mieszania na rynku pierwotnym lub wtórnym za kredyt hipoteczny, najem indywidualny lub grupowy za czynsz rynkowy w sektorze prywatnym, najem za czynsz nieznacznie obniżony w stosunku do rynkowego w mieszkaniach społecznych (Towarzystwa Budownictwa Społecznego), najem za czynsz obniżony w stosunku do rynkowego i społecznego w sektorze komunalnym (mieszkania komunalne, w tym socjalne o najniższych czynszach). Rozwiązania publiczne dla tych grup w Polsce są dość ograniczone. Przedstawiciele pierwszej po spełnieniu dodatkowych warunków mogą otrzymać wsparcie w postaci dofinansowania w systemie kredytów hipotecznych (np. program Mieszkanie dla młodych – dopłata do wkładu własnego). Osoby i rodziny najmujące mieszkania społeczne mają nieznacznie obniżony czynsz. Osoby będące właścicielami mieszkań oraz najmujący na rynku i w innych formach mogą liczyć na dodatki mieszkaniowe po spełnieniu warunków m.in. niskiej powierzchni mieszkania oraz niskich dochodów.

Osoby czy rodziny z czwartej grupy poza dodatkami mieszkaniowymi mogą też korzystać z obniżonych czynszów w mieszkaniach komunalnych, i jeszcze niższych w socjalnych o najniższym standardzie (Publiczna pomoc mieszkaniowa a demarginalizacja ludności ubogiej, 2014). Dorosłe osoby, w szczególności bezdomne i niepełnosprawne mimo zdolności do samodzielnego życia i mieszkania mogą przebywać w instytucjach całodobowego pobytu (np. domy pomocy, schroniska). Proponowane rozwiązanie nie będzie alternatywą dla całego tego systemu mieszkalnictwa, ale innowacją poprawiającą jego działanie dla grup najbardziej potrzebujących, które obecnie są nadmiernie obciążone kosztami mieszkaniowymi, czekają w kolejkach do mieszkań komunalnych i socjalnych, chciałyby poprawić swoją sytuację nadal będąc lokatorami, przebywają w instytucjach, choć mogłyby funkcjonować wspomagane w środowisku.

Przewagą proponowanego rozwiązania nad istniejącymi jest fakt, że na mieszkania dla niezamożnych wykorzystywane będą mieszkania już istniejące. Polska ma stosunkowo niski standard mieszkań (powierzchniowy i techniczny) więc w miarę podwyższania standardu, mieszkania o niższym standardzie mogłyby być wynajmowane jako społeczne. Byłoby to znacznie tańsze rozwiązanie niż budowanie nowych mieszkań o niskim standardzie powierzchniowym i wyposażeniowym. Ponadto mieszkania o niezbyt wysokim standardzie pozyskiwane na rynku wtórnym będą miały znacznie niższy czynsz niż mieszkania nowe.

Istnieją dwa ryzyka projektu. Po pierwsze, idea SAN odnosi się do prywatnego rynku najmu, który w Polsce jest stosunkowo mały (oceniany przez GUS na ok. 5%), co może ograniczyć zasięg proponowanego rozwiązania. Nadwyżka popytu nad podażą może dodatkowo spowodować tworzenie list oczekujących na mieszkania w ramach najmu społecznego. Problemy te istnieją również za granicą. W Belgii np. stosuje się system punktowy, gdzie priorytetowo traktowane są osoby najbardziej potrzebujące. Ryzyko to może zostać zminimalizowane poprzez zainteresowanie i włączenie do programu innych podmiotów wynajmujących mieszkania, jak np. Towarzystwa Budownictwa Społecznego czy deweloperów, zainteresowanych najmem mieszkań niesprzedanych w wyniku nadpodaży.

Po drugie, wdrożenie rozwiązania wymagać będzie zaangażowania środków publicznych, które pokryją różnicę w czynszu, co może być barierą w zaakceptowaniu SAN jako instrumentu polityki mieszkaniowej. Zaznaczyć trzeba, że część środków publicznych nie będzie wymagać nowej alokacji, ale przekierowania środków wydatkowanych na mało efektywną pomoc socjalną (np. na utrzymanie w schroniskach osób bezdomnych mających pracę). Ponadto, w celu pokrycia różnicy czynszów wykorzystane być mogą dodatki mieszkaniowe. Działania rzecznicze będą prezentowały SAN w kontekście inwestycji społecznej, która oferując pomoc w walce z biedą mieszkaniową wpłynie pozytywnie na rynek pracy (podnosząc mobilność zawodową), ekonomię, migracje i demografię kraju.

Potrzeba rozwoju rynku na wynajem w Polsce jest coraz częściej postrzegana jako warunek konieczny rozwiązania problemu mieszkaniowego. Proponowany obecnie przez Bank Gospodarstwa Krajowego Fundusz Mieszkań na Wynajem wskazuje na zainteresowanie rządu poszukiwaniem alternatywy dla programów wspierających dostęp do mieszkań własnościowych. Proponowany projekt ma potencjał wdrożeniowy na bazie poszukiwań różnorodności form najmu.

Model SAN jest promowany jako ważny instrument przeciwdziałania bezdomności i wykluczeniu przez FEANTSA (sieć 150 organizacji europejskich z siedzibą w Brukseli, działających w obszarze bezdomności i mieszkalnictwa), będącej ciałem doradczym UE. FEANTSA promuje SAN w obszarze polityki społecznej UE, która w ramach strategii Europe 2020 zakłada redukcję ubóstwa w Europe o 20 milionów osób. Doświadczenie polskie pokazuje, że rozwiązanie sprawdza się w praktyce i może być stosowane na małą skalę nawet bez udziału subsydiów z budżetu państwa.

Kluczem do sukcesu wdrożenia rozwiązania będzie wielowymiarowa, wieloaspektowa oraz wieloetapowa kampania rzecznicza w trakcie trwania projektu oraz działania rzecznicze wnioskodawcy i środowisk zainteresowanych mieszkalnictwem kontynuowane po jego zakończeniu. Szczegółowy plan działań rzeczniczych oparty jest na trzech zasadniczych ścieżkach: dotarciu do decydentów na szczeblu administracji centralnej, zaangażowaniu pośrednich interesariuszy w promowanie projektu oraz osiągnięciu szerszej reakcji społecznej. W rzecznictwie wykorzystane będą zróżnicowane formy przekazu m.in., współpraca z mediami, lobbing środowisk rządowych i samorządowych, zbudowanie koalicji wokół idei, kampania społeczna i inne. Należy zaznaczyć że w Belgii, gdzie Społeczne Agencje Najmu zostały przyjęte jako jeden z instrumentów polityki mieszkaniowej w formie ustawy, kampania rzecznicza prowadzona przez środowiska pozarządowe działające w obszarze mieszkalnictwa zajęła kilka lat.

DZIAŁANIA PROJEKTOWE

Działanie 1

FAZA BADAWCZA: Ramy koncepcyjne Społecznej Agencji Najmu (Uniwersytet Warszawski)

Koncepcyjne przygotowanie projektu polegające na analizie dotychczasowych doświadczeń krajowych i międzynarodowych oraz na opracowaniu ram strategicznych dla SAN.

Działanie 2

FAZA BADAWCZA: Studium wykonalności (Uniwersytet Warszawski)

Opracowanie szczegółowych analiz wykonalności w Warszawie, Poznaniu, Łodzi i Gdańsku.

Działanie 3

FAZA BADAWCZA: Ocena obowiązującego prawa w kontekście funkcjonowania SAN wraz
z propozycjami niezbędnych jego zmian (Uniwersytet Śląski)

Dokonanie oceny istniejącego stanu prawnego w zakresie dopuszczalności funkcjonowania SAN z głównym naciskiem położonym na analizę prawa cywilnego i samorządowego, a także określenie głównych barier prawnych w ich poprawnym funkcjonowaniu oraz zidentyfikowanie podstawowych problemów prawnych, których rozwiązanie wymaga interwencji ustawodawcy. Wskazanie kierunków pożądanych zmian w zakresie analizowanych przepisów prawnych.

Działanie 4

FAZA PILOTAŻOWA: Rzecznictwo (Fundacja Habitat for Humanity Poland)

Zbudowanie wielopłaszczyznowego poparcia dla projektu wśród decydentów i społeczeństwa polskiego z zamiarem włączenia Społecznych Agencji Najmu do uznanych, oficjalnych instrumentów polskiego systemu mieszkalnictwa społecznego. Korzystając ze zróżnicowanych form przekazu i oddziałując za pomocą wielu instrumentów rzeczniczych jednocześnie (networking i budowanie koalicji wokół idei, lobbowanie decydentów, podnoszenie świadomości społeczeństwa, współpraca z mediami), program oparty będzie na trzech zasadniczych ścieżkach:

  • dotarcie do decydentów na szczeblu administracji centralnej,
  • zaangażowanie pośrednich interesariuszy w promowanie projektu,
  • osiągnięcie szerszej reakcji społecznej.

Działanie 5

FAZA PILOTAŻOWA: Opracowanie systemu regulacyjnego i operacyjnego SAN na szczeblu krajowym (Fundacja Habitat for Humanity Poland)

Opracowanie systemu formalno-prawnego oraz organizacyjnego dla SAN, które pozwoli
na włączenie instrumentu do krajowej polityki mieszkaniowej.

DIAGNOZA PROBLEMU I SPODZIEWANE EFEKTY SPOŁECZNE

Od upadku komunizmu w Polsce sytuacja mieszkaniowa drastycznie się pogorszyła i jest jedną z najgorszych w Europie („Housing Europe Review 2012. The nuts and bolts of European social housing system”, CECODHAS 2012). Narodowy Spis Powszechny z 2011 r. wykazał, że wskaźnik liczby mieszkań na tysiąc mieszkańców wynoszący 357, plasuje Polskę na ostatnim miejscu wśród krajów UE. Wg wskaźnika EUROSTAT-u mierzącego poziom ciężkiej deprywacji mieszkaniowej (przeludnienie, brak jednego z podstawowych mediów) ok. 5,5 mln (15%) Polaków żyje w ubóstwie mieszkaniowym i wskaźnik ten jest jednym z najwyższych w UE (http://www.housingeurope.eu). Deficyt sięga ok. 2 mln mieszkań, w efekcie czego ponad 3,2 mln rodzin musi dzielić mieszkanie z innymi, ok. 47% Polaków mieszka w przeludnionych pomieszczeniach, a 44% młodych ludzi (24-34 l.) nadal mieszka z rodzicami, nie mogąc się usamodzielnić (Analiza sytuacji mieszkaniowej gospodarstw domowych w Polsce, Kraków 2012). Problem mieszkaniowy  jest jednym z podstawowych problemów Polaków i ogranicza rozwój cywilizacyjny kraju, wpływając na mobilność zawodową, migracje i demografię. Badanie CBOS z września 2013 r. pokazuje, że dla 52% Polaków problem mieszkaniowy i brak perspektyw na jego rozwiązanie jest jednym z trzech najważniejszych problemów. Te same badania wskazują, że dla ponad 70% młodych ludzi brak mieszkania stanowi zasadniczą barierę posiadania dzieci.

Jednym z podstawowych powodów kryzysu mieszkaniowego jest niska dostępność mieszkań w Polsce. Wynika to z jednej strony z wysokiej ceny kupna mieszkania w stosunku do zarobków, gdzie za miesięczną pensję Polak może kupić 0,8 m kw. mieszkania, w porównaniu z 1.5 m kw. na które pozwolić może sobie przeciętny Europejczyk (dane EUROSTAT:  http://www.housingeurope.eu). Z drugiej strony, niska dostępność jest spowodowana małą podażą mieszkań na wynajem o regulowanych i dostępnych czynszach: dane GUS z 2013 r. wskazują że tylko 2% oddanych do użytkowania mieszkań to były mieszkania dla najbardziej potrzebujących, czyli mieszkania komunalne i socjalne. Dodatkowo, w Polsce ograniczony jest rynek wynajmu mieszkań będących własnością osób fizycznych, niezajmujących się zawodowo wynajmowaniem mieszkań. Wielu właścicieli mieszkań dysponujących np. czasowo wolnym mieszkaniem nie decyduje się na wynajem tego mieszkania ze względu na wysokie ryzyko prawne, pracochłonność procedur, itp.

Struktura własnościowa mieszkań w Polsce: ok. 20% mieszkań na wynajem i 80% własność prywatna wskazywałaby na dużą zamożność społeczeństwa, jednak w większości krajów europejskich liczba już istniejących i nowobudowanych (w stosunku do populacji) mieszkań na wynajem jest znacząco wyższa (np. w Szwajcarii ponad 60% to mieszkania na wynajem, w Holandii i Francji ok. 50%). W krajach tych znaczącą rolę odgrywa publiczny sektor wynajmu, ale we wszystkich wymienionych przykładach regulacja czynszów obejmuje także część mieszkań odnajmowanych przez prywatnych właścicieli. W Niemczech na przykład, większość mieszkań na wynajem stanowi własność prywatna (http://polskawue.gov.pl ).

Istniejące obecnie w Polsce narzędzia polityki mieszkaniowej i polityki społecznej przeznaczone do rozwiązywania problemu ubóstwa mieszkaniowego i bezdomności są nieadekwatne do potrzeb i skali problemu. Należą do nich głównie najem mieszkań w gminnych zasobach lokalowych o regulowanych, niskich czynszach i mieszkalnictwo instytucjonalne. Przy istniejącym deficycie mieszkań gminnych, średni czas oczekiwania na lokum w dużym mieście wynosi od 5 do 7 lat, a w małych miejscowościach nawet do 20 lat. W konsekwencji, 80% oczekujących na mieszkania czynszowe gminne nigdy ich nie otrzyma. Mieszkalnictwo instytucjonalne (np. schroniska, domy samotnej matki), które w krajach Europy Zachodniej jest rozwiązaniem krótkoterminowym, oferowanym w sytuacjach kryzysowych, w Polsce, z braku innych opcji traktowane jest jako rozwiązanie długoterminowe. W efekcie prowadzi to do wzmacniania zachowań patologicznych. Nowoczesna polityka społeczna promowana przez UE zaleca deinstytucjonalizację, polegającą na ograniczaniu opieki instytucjonalnej na rzecz mieszkalnictwa wspomaganego, w niezależnych mieszkaniach.

W ofertę mieszkań dla potrzebujących w polityce mieszkaniowej Polski nie został włączony rynek najmu prywatnego, który – jak wspomniano wyżej – w wielu krajach Europy Zachodniej jest ważnym elementem wsparcia mieszkaniowego dla najbardziej potrzebujących. W Polsce funkcjonują pojedyncze projekty działające na zasadach pomocniczości i pośrednictwa na wzór SAN, prowadzone przez organizacje pozarządowe (Kamiliańska Misja Pomocy Społecznej, Caritas, Towarzystwo Św. Brata Alberta) oraz samorząd (UM Gdynia), które wynajmują mieszkania od prywatnych najemców dla swoich klientów – osób wychodzących z bezdomności i osób kwalifikujących się do najmu komunalnego. Skala tego przedsięwzięcia w relacji do potrzeb jest minimalna (ok. 200 mieszkań), a projekty tego rodzaju nie są też wystarczająco popularyzowane. Doświadczenia podmiotów działających w tym zakresie są jednak ważne gdyż pokazują, że prywatny sektor najmu może być alternatywnym dostawcą mieszkań dla osób ubogich i zagrożonych ubóstwem z następujących powodów:

  • wiele rodzin potrzebujących korzysta z prywatnego sektora najmu (choć często wynajmują mieszkania o niskim standardzie za stosunkowo wysoką cenę, ograniczone jest też bezpieczeństwo najmu);
  • próby umieszczenia osób z grupy wysokiego ryzyka w prywatnych mieszkaniach czynszowych przy odpowiednim wsparciu okazały się sukcesem. To dowodzi, że osoby ubogie „akceptują” wykorzystanie prywatnego najmu jako rozwiązanie swoich problemów mieszkaniowych, zwłaszcza, jeśli mają gwarancję, że jest to rozwiązanie długoterminowe;
  • część prywatnych właścicieli mieszkań była wcześniej zaangażowana w tymczasowe programy adresowane do osób w trudnej sytuacji. Można się więc spodziewać ich ponownego udziału, zwłaszcza jeśli uda się zmienić przepisy dotyczące mieszkalnictwa społecznego tak, aby były bardziej korzystne w okresie średnio- lub długoterminowym;
  • poprzednie programy udowodniły, że prywatni właściciele mieszkań akceptują najemców z grupy wysokiego ryzyka pod warunkiem obecności organizacji pośredniczącej, która udzieli gwarancji na wypadek braku płatności i ewentualnych szkód w lokalu;
  • po stronie popytu, zapotrzebowanie na wspomagane mieszkania czynszowe jest wysokie, po stronie potencjalnych wynajmujących można oczekiwać, że liczba właścicieli mieszkań podejmująca decyzję o wynajmie mieszkania za pomocą Agencji również może być znacząca ze względu na to, że Społeczne Agencje Najmu gwarantują opłatę czynszu i rozwiązują problemy proceduralne i organizacyjne.

Szczegółowe określenie grupy docelowej projektu nastąpi w wyniku analiz i badań. Mając na uwadze zagrożenie wykluczeniem mieszkaniowym (wg. definicji ETHOS dotyczy ono osób bez dachu nad głową, żyjących w przeludnieniu lub poniżej standardów)  grupą docelową jest 15% polskiego społeczeństwa w tym w szczególności:

  • osoby zagrożone wykluczeniem mieszkaniowym, np. osoby wychodzące z bezdomności, niepełnosprawne, pełnoletnia młodzież opuszczająca instytucje wychowawcze, osoby zamieszkujące lub opuszczające placówki całodobowe;
  • osoby o niskich dochodach z niezaspokojoną potrzebą mieszkaniową, żyjące w ubóstwie lub zagrożone wykluczeniem, kwalifikujące się do przydziału mieszkania socjalnego lub komunalnego;
  • osoby o niskich dochodach, które nie kwalifikują się jako najemcy komunalni/socjalni ale zmuszone (wobec braku alternatywnych możliwości) do zabezpieczenia swoich potrzeb mieszkaniowych na rynku najmu komercyjnego narażone są na ubóstwo.

Główną barierą tej grupy w rozwiązaniu problemu mieszkaniowego są niskie dochody, wykluczające możliwość uzyskania przez te osoby mieszkania na własność lub bezpieczny wynajem na rynku komercyjnym. SAN zaoferuje możliwość najmu poprzez wynegocjowanie niższych od komercyjnych czynszów oraz pokrycie różnicy pomiędzy wynegocjowanym czynszem, a możliwością finansową lokatora ze środków publicznych. Dodatkowo, osoby z grupy docelowej często cechuje niski poziom umiejętności społecznych, koniecznych do najmu i właściwego zarządzania mieszkaniem. SAN oferują wsparcie w tym zakresie, pośrednicząc w kontaktach z najemcą i zapewniając dodatkowe usługi wspierające najemców w zależności od ich potrzeb. Lokatorzy uzyskują od SAN wielopłaszczyznowe wsparcie oraz gwarancję bezpiecznego mieszkania w godziwych warunkach, co wpłynie zasadniczo na poprawę ich życia.