W dniach 19-20 października br. przedstawiciele Fundacji Habitat for Humanity Poland wraz z zaproszonymi gośćmi odwiedzili w Londynie dwie organizacje pozarządowe – Crisis oraz St Mungo’s – prowadzące brytyjski odpowiednik Społecznych Agencji Najmu.

Na zaproszenie Fundacji Habitat for Humanity Poland w wizycie studyjnej w Londynie udział wzięli przedstawiciele administracji rządowej i samorządowej, biznesu oraz środowiska akademickiego, a wśród nich: Eliza Chojnicka, Z-ca Dyrektora Departamentu Mieszkalnictwa w Ministerstwie Infrastruktury i Budownictwa, Piotr Grzelak, W-ce Prezydent Miasta Gdańska, Ireneusz Jabłoński, W-ce Prezydent Miasta Łodzi, Arkadiusz Stasica, Prezes Zarządu Komunalnych Zasobów Lokalowych w Poznaniu, Barbara Majewska, Z-ca Dyrektora Wydziału Gospodarki Komunalnej w Urzędzie Miejskim w Gdańsku, Karolina Kubit, Naczelnik Wydziału Lokali Mieszkalnych m.st. Warszawy, Artur Bartnicki, Prezes Zarządu Mzuri Sp. z o.o. oraz dr Alina Muzioł-Węcławowicz z Politechniki Warszawskiej.

W programie pierwszego dnia wizyty znalazło się spotkanie z przedstawicielami londyńskiego stowarzyszenia  Crisis, którzy podzielili się swoimi doświadczeniami w zakresie prowadzenia Social Lettings Agency (odpowiednik polskiego SAN-u). Wśród uczestników wizyty szczególne zainteresowanie wzbudził wielowymiarowy, kompleksowy model pracy Crisis z samotnymi osobami bezdomnymi. Poza znalezieniem mieszkań Crisis oferuje swoim podopiecznym około sześciomiesięczny cykl działań aktywizacyjnych uwzględniający powrót na rynek pracy oraz podniesienie ogólnych kompetencji społeczno-kulturowych.

„Bardzo przekonujące jest to, że prowadzona przez Crisis agencja posiada w swojej ofercie szeroki wachlarz usług skierowanych do osób bezdomnych. Obok usług mieszkaniowych znajdziemy tam usługi wspierające osoby bezdomne w powrocie na rynek pracy i inne, zindywidualizowane ścieżki wsparcia. Moim zdaniem skuteczność Crisis wynika z tego, że usamodzielnienie mieszkaniowe jest elementem szerszego procesu wsparcia osób, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej” – powiedział Sebastian Musioł, koordynator projektu SAN.

Główną kwestią omawianą podczas drugiego dnia wizyty było finansowanie brytyjskich SLA działających na rzecz osób bezdomnych. Nowatorski, niespotykany jeszcze w Polsce mechanizm finansowania usług mieszkaniowych dla osób bezdomnych omówiono podczas spotkania z przedstawicielką St Mungo’s organizacji zajmującej się pomocą mieszkaniową dla osób bezdomnych. Organizacja ta zarządza siecią mieszkań będących własnością funduszy inwestycyjnych i wynajmuje je osobom bezdomnym za równowartość dodatków mieszkaniowych. Fundusze inwestycyjne zostały stworzone przez St Mungo’s i są  zasilane środkami pochodzącymi od gmin, funduszy państwowych oraz prywatnych inwestorów. Fundusz gwarantuje niewysoką stopę zwrotu (3% rocznie plus kapitalizacja zasobu); dla gminy dodatkową zachętą do udziału w funduszu jest możliwość wskazania lokatorów mieszkań. Dostęp do mieszkania o umiarkowanym czynszu jest tylko jednym elementem wsparcia mieszkaniowego; drugim jest wsparcie w zarządzaniu najmem i rachunkami domowymi  oraz wypracowywanie z lokatorem indywidualnego planu usamodzielnienia mieszkaniowego i zawodowego (po zakończeniu trzyletniego okresu przebywania w mieszkaniu społecznym).

Spotkania z przedstawicielami obu organizacji dowiodły, że kluczowym elementem systemu zaspokajania potrzeb osób bezdomnych jest wysoki dodatek mieszkaniowy. Wysokość dodatku mieszkaniowego wyznaczana jest przez gminy w oparciu o realne stawki czynszu zarówno komunalnego, jak i komercyjnego. Stąd w większości brytyjskich miejscowości dodatek mieszkaniowy pozwala na spłatę całej kwoty czynszu. Niestety nie dotyczy to Londynu, w którym rynkowe  ceny najmu są bardzo wysokie, stąd władze lokalne i społeczeństwo obywatelskie poszukują alternatywnych  metod zapobiegania bezdomności (takich jak mieszkania w zarządzie społecznym St Mungo’s czy model dzielenia mieszkań przez samotne osoby bezdomne wypracowany przez Crisis). Zwiększenie kwoty dodatku mieszkaniowego i powiązanie jej ze średnią wysokością czynszów rynkowych mogłoby również w Polsce stanowić istotną gwarancję bezpieczeństwa mieszkaniowego.

Wizyta studyjna w Londynie zorganizowana została w ramach projektu „Społeczna Agencja Najmu jako instrument polityki mieszkaniowej w Polsce” realizowanym przez Habitat Poland dzięki dofinansowaniu przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju.